Ulaşım için en hızlı, en rahat ve hatta günümüzün rekabetçi piyasasında neredeyse en ucuz ulaşım yolu haline gelmiş olan “havayolu”nu kullananlar arasındaysanız uçak yolculuğunu çeşitli nedenlerden dolayı yapıyorsunuzdur; bir sevdiğinizi görmek, bir işinizi halletmek, zor günler geçiren bir yakınınıza destek olmak ya da bambaşka yerlerde bir tatilin keyfini çıkarmak…

Ancak duydukları aşırı kaygı nedeni ile uçağın adını bile duymaya tahammül edemeyen, bir şekilde mecburiyetten ancak sakinleştiricilerle bu yolculuğa çıkabilen kişiler de var. Araştırmalar bu korkunun çocuklukta ya da 20’li yaşların ortalarında başlayabildiğini gösteriyor. Kişinin korkusu, sadece uçuş ve ona bağlı bir uyaranla tetiklenebildiği gibi, uçuşta panik atak geçirme korkusu şeklinde de kendini gösterebiliyor. Bu durum, kişinin hayatında uçak dışında “panik atak geçirdiklerinde kaçmanın güç olabileceği” ortamlarda da ortaya çıkıyor.

Uçuş korkusunun araştırmalarla desteklenen çeşitli nedenleri vardır. Çoğu araştırmacılar bunun öğrenilmiş bir korku olduğu konusunda hemfikirler. Yani, kişinin daha önce uçağa binmiş ve havadaki türbülansı ya da basınç değişikliğine bağlı yaşanan fizyolojik değişimleri “felaketleştirmiş” olması korkunun gelişmesini tetiklemiş olabilir. Ya da hiç uçmamış bir kişi, uçuşun tehlikeleri konusunda yanlış bilgilendirilmiş olabilir. Bunu yanı sıra, biyolojik faktörleri, stresli yaşam olaylarının tetiklediği kişiye özel durumları ve “kontrol bende” duygusunun kaybedilmesine yönelik rahatsızlığı da göz ardı etmemek gerekir.

İyi haber, bu gibi durumların psikoterapi ile başarılı bir şekilde tedavi edilebildiğidir. Uçuş korkusuna yönelik ilaç tedavileri sadece kısa süreli bir rahatlama sağladığından çözüme yönelik etkinlikleri yok denecek azdır. Günümüzde uygulanan bilişsel davranışçı psikoterapi yöntemleri ise etkinlikleri kanıtlanmış, geriye dönüş riskini son derece azaltan teknikler içermektedir. Düşüncelerimizin duygularımızı şekillendirdiği, dolayısıyla düşüncelerimizi değiştirerek duygularımızı da değiştirebileceğimiz savı üzerine kurulan bu teknikler, 70 yılı aşkın bir birikimi ve araştırma desteğini arkasında barındırmaktadır. Kişinin kaygısını tanıması, buna yönelik düşüncelerini yakalamayı öğrenmesi ve kazandığı bu beceri ile bunları daha işlevsel olan yenileri ile değiştirmesi hedeflenmektedir. Amaç, çalışmaların sonunda kaygının sıfırlanması değildir; çünkü az miktarda kaygı bizi yaşamak için gözü açık tutan bir işlev görür. Bahsedilen yeniden yapılandırma tekniğinin yanı sıra, gevşeme ve maruz bırakma teknikleri de önemli yararlar sağlar. Her kaygı çalışmasında olduğu gibi yaşanan sıkıntının fizyolojisinin ve uçmanın aslında en güvenilir ulaşım yollarından bir olduğunun anlaşılması atılacak en büyük adımlardan biri olacaktır.

Kln. Psk. Esra TUNCER